Առաջադրանքներ

1. Կից անկյուններից մեկը 65° է։ Գտնել մյուսը։
180 – 65 = 115°

2. Կից անկյունների տարբերությունը 40° է։ Գտնել անկյունները։
x = 40 + 2y
40 + 2y = 180°
2y = 140°
y = 70°
x = 70 + 40 = 110°

3. Հակադիր անկյուններից մեկը 120° է։ Գտնել մյուս երեքը։
120°, 60°

4. Ուղիղների հատման արդյունքում առաջացած անկյուններից մեկը 38° է։ Գտնել մնացած երեքը։
180 – 38 = 142°
38°, 142°

5. Եռանկյան երկու անկյուններն են 50° և 60°։ Գտնել երրորդը։
180 – (50 + 60) = 70°

6. Եռանկյան մեկ անկյունը 90° է, մյուսը՝ 35°։ Գտնել երրորդը։
180 – (90 + 35) = 55°

7. Եռանկյան անկյունները համեմատվում են 2 : 3 : 4։ Գտնել անկյունները։
9x = 180°
x = 20°
40°, 60°, 80°

8. Եռանկյան երկու անկյունների գումարը 130° է։ Գտնել երրորդը։
180 – 130 = 50°

9. Եռանկյան արտաքին անկյունը 110° է, իսկ հեռավոր ներքին անկյուններից մեկը 45° է։ Գտնել մյուսը։
45 + x = 110°
x = 65°

10. Եռանկյան անկյուններից մեկը մյուսից մեծ է 20°-ով, իսկ երրորդը 50° է։ Գտնել մյուս երկուսը։
x + x + 20 + 50 = 180°
2x = 110°
x = 55°
y = 75°

11. Կից անկյունները հարաբերվում են 3 : 7։ Գտնել դրանք։
10x = 180°
x = 18°
3 × 18° = 54°
7 × 18° = 126°

12. Հակադիր անկյուններից մեկը 72° է։ Գտնել կից անկյունը։
180 – 72 = 108°

13. Եռանկյան անկյունները համեմատվում են 4 : 5 : 9։ Գտնել մեծագույն անկյունը։
18x = 180
x = 10
9 × 10 = 90°

14. Եռանկյան երկու անկյունների տարբերությունը 30° է, իսկ երրորդը 70° է։ Գտնել մյուս երկուսը։
180 – 70 = 110°
2x + 30 = 110°
2x = 80°
x = 40°
40°, 70°

15. Եռանկյան արտաքին անկյունը 150° է, և ներքին անկյուններից մեկը 60° է։ Գտնել մյուս երկուսը։
150 – 60 = 90°
180 – 150° = 30°

16. Երկու ուղիղներ հատվում են։ Մի անկյունը 3 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտնել բոլոր անկյունները։
4x = 180°
x = 45°
3x = 3 × 45 = 135°

17. Կից անկյուններից մեկը մյուսից մեծ է 5 անգամ։ Գտնել անկյունները։
6x = 180°
x = 30°
5x = 5 × 30 = 150°

18. Եռանկյան մեկ անկյունը հավասար է մյուս երկուսի գումարին։ Գտնել բոլոր անկյունները։
90°, 60°, 30°

19. Եռանկյան անկյունները համեմատվում են x,x+20,2x։ Գտնել անկյունները։
4x + 20 = 180°
4x = 160°
x = 40°
40 + 20 = 60°
40 × 2 = 80

20. Եռանկյան արտաքին անկյունը հավասար է 100°-ի, իսկ հեռավոր ներքին անկյունները համեմատվում են 2 : 3։ Գտնել եռանկյան բոլոր անկյունները։
5x = 100°
x = 20°
20 × 2 = 40°
20 × 3 = 60°
180 – 100 = 80°

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

Առաջադրանք 1

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն (ՀՍԽՀ)-Հայաստանի Հանրապետության անկումից հետո նորահռչակ դարձավ Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետությունը (ՀՍԽՀ)-ն:
Ս. Շահումյան-եղել է հայ բոլշևիկ գործիչ
Ս. Կասյան-գլխավորել է Հայաստանի հեղկոմը, նմանակելով մոսկովյան կուսակցական ղեկավարությանը:
Ի. Դովլաթյան-
Չեկա-բռնությունների գործադրման մարմին, որը կազմակերպում էր պատժամիջոցներ, գնդակահարություններ և ճնշում ապստամբությունները:
Հ. Օհանջանյան-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Հ. Քաջազնունի-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Ռազմական կոմունիզմ-Ռուսաստանում ձախողված քաղաքականություն, որի պայմաններում արգելվում է ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը, իսկ փոքր և միջին տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը:
պարենմասնատրում-պետության ու բանակի կարիքների անվան տակ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը:
Կուռո (Ս. Թարխանյան)-գլխավորում էր ապսամբական ուժերը և 1921-թ փետրվարի 18-ին վերցնում է Երևանը:
Հայրենիքի փրկության կոմիտե-Ս. Վրացյանի գլխավորությամբ ստեղծված կազմակերպություն, որը ազատում էր ձերբակալվածներին և փորձում հարաբերություններ հաստատել վրացիների հետ:
Ս. Վրացյան-իր գլխավորությամբ ստեղծվել էր Հայրենիքի փրկության կոմիտե
Գ. Նժդեհ-ազգային-ազատագրական պայքարի առաջնորդ և զինվորական գործիչ:

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը Հայաստանում:
   Ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը վատ ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի վրա, քանի որ արգելվեց ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը նաև տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը, իսկ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը: Այս ամենը ազդեցիկ հետք թողեց Հայաստանի վրա:
2. Ընդհանրացո՛ւ: Ի՞նչ հիմական գծեր կառանձնացնես բոլշևիկ­յան տիրապետության առաջին ամիսներից:
   Բռնաճնշումներ, տնտեսական քայքայում, քաղաքական անկայունություն։
3. Գնահատի՛ր։ Փետրվարյան ապստամբության նշանակությունը:
   1921-թ ֆետրվարի 18-ին Կուռոի գլխավորությամբ ապսամբական ուժերը վերցնում է Երևանը դա նշանակում է, որ Երևանը ազատում են բոլշևիկների իշխանությունից և այն մինչև ապրիլի 2-ը մնում է ազատ:

1. Ներկայացրո՛ւ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ձևավորման պատճառները և փուլերը։

Օսմանյան կայսրության անկում – իշխանությունը փորձում էր պահել պետությունը

•Ազգայնականություն (թուրքացում) – ստեղծել միայն թուրքական պետություն

• Հայերի տնտեսական ուժը – հայերը զարգացած էին առևտրում ու արհեստներում

• Վախ ապստամբությունից – հատկապես Ռուսաստանի հետ կապի պատճառով

•

Եվրոպայի միջամտության վախ

1. Բնութագրի՛ր երիտթուրքերի գաղափարախոսությունը և բացատրի՛ր դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Նախապատրաստական (1914–1915)

• հայ զինվորների զինաթափում

• մտավորականների ձերբակալություն (ապրիլի 24)

2. Կոտորածների փուլ (1915–1916)

• զանգվածային տեղահանություններ

• ջարդեր, մահվան երթեր դեպի անապատներ

3. Վերջնական փուլ (1916–1923)

• մնացած հայերի ոչնչացում

• մշակույթի վերացում

1. Վերլուծի՛ր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հայ ժողովրդի վիճակի վրա։

Երիտթուրքերը (կուսակցություն՝ «Միություն և առաջադիմություն») ունեին՝

Պանթուրքիզմ – միավորել բոլոր թուրքական ժողովուրդներին

• Թուրքացում – ոչ թուրք ազգերի վերացում

• Ազգայնականություն

Ազդեցությունը հայերի վրա

• հայերը դիտվում էին որպես «օտար»

• սկսվեց նրանց վերացման քաղաքականություն

1. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության իրականացման հիմնական մեխանիզմները և կազմակերպիչներին։

Պատերազմը ստեղծեց քաոս ու անպատժելիություն

• Օսմանյան իշխանությունները օգտագործեցին պատերազմը՝

• հայերին մեղադրելով «դավաճանության» մեջ

• իրականացնելով զանգվածային ոչնչացում

1. Բացատրի՛ր ինչու է Հայոց ցեղասպանությունը համարվում մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն։

Հիմնական մեթոդներ՝

• Տեղահանություն (աքսոր)

•lՄահվան երթեր (անապատներով)

• lՍով, ծարավ, հիվանդություններ

• Կոտորածներ

Կազմակերպիչներ՝

• Թալեաթ փաշա

• Էնվեր փաշա

• Ջեմալ փաշա

1. Վերլուծի՛ր Հայոց ցեղասպանության ժողովրդագրական, տարածքային և մշակութային հետևանքները։

նպատակ ուներ ամբողջ ազգի ոչնչացում

• իրականացվել է պետական մակարդակով

• խախտում է մարդու հիմնական իրավունքները

1. Գնահատի՛ր հայ եկեղեցու և օտարերկրյա միսիոներների դերակատարությունը ցեղասպանության տարիներին։

Ժողովրդագրական

• մոտ 1.5 միլիոն հայ զոհվեց

• հայերը կորցրեցին իրենց հայրենի բնակչությունը

Տարածքային

• Արևմտյան Հայաստանը դատարկվեց հայերից

Մշակութային

• ոչնչացվեցին եկեղեցիներ, դպրոցներ, մշակույթ

1. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի հիմնական փուլերը։

1915 – առաջին արձագանքներ (մեծ տերություններ)

• 20-րդ դարի վերջ – նոր ճանաչումներ

• 21-րդ դար – բազմաթիվ երկրներ ճանաչել են

II. Մայիսյան հերոսամարտեր և անկախ պետականության վերականգնում

1. Ներկայացրո՛ւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի պատճառներն ու նշանակությունը։

թուրքական բանակը ներխուժում էր Արևելյան Հայաստան

• վտանգ կար Երևանի և ամբողջ ժողովրդի գոյության համար

Նշանակություն

• հաղթանակ -փրկվեց Երևանը

• կանխվեց հայ ժողովրդի ամբողջական ոչնչացումը

1. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։
2. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։
3. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

1. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։
2. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։
3. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

 

III. Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն (1918–1920)

1. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգը և իշխանության մարմինները։
2. Բնութագրի՛ր Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական դրությունը և դրա հիմնական խնդիրները։
3. Վերլուծի՛ր Հայոց եկեղեցու դիրքն ու դերակատարությունը Հանրապետության շրջանում։
4. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները 1918–1920 թթ.։
5. Բացատրի՛ր Բաթումի պայմանագրի ստորագրման պատճառները և գնահատի՛ր դրա հետևանքները Հայաստանի համար։
6. Վերլուծի՛ր Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածքային վեճերի համատեքստում։
7. Ներկայացրո՛ւ Հայկական հարցի քննարկումը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում։
8. Բնութագրի՛ր Պողոս Նուբարի գործունեությունը հայկական դիվանագիտության շրջանակում։
9. Վերլուծի՛ր Սևրի պայմանագրի նշանակությունը հայկական պետականության և Հայկական հարցի տեսանկյունից։
10. Բացատրի՛ր բոլշևիկյան Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարության քաղաքական նպատակները Հայաստանի նկատմամբ։
11. Վերլուծի՛ր Հայաստանի Հանրապետության անկման ներքին և արտաքին պատճառները։

 

IV. Քաղաքական ուժեր և հասարակական գործընթացներ

1. Բնութագրի՛ր ՀՅԴ-ի և ՀԺԿ-ի քաղաքական ծրագրերը և գործունեությունը Հանրապետության շրջանում։
2. Բացատրի՛ր «բոլշևիկ» և «մենշևիկ» հասկացությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։
3. Վերլուծի՛ր Արմենկոմի դերը Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։
4. Ներկայացրո՛ւ 1920 թ. ներքաղաքական ճգնաժամի հիմնական դրսևորումները։

 

V. Պայմանագրեր և պետականության ճակատագիր

1. Համեմատե՛ք Բաթումի և Սևրի պայմանագրերը՝ դրանց տարածքային, քաղաքական և իրավական հետևանքների տեսանկյունից։
2. Վերլուծի՛ր Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրման հանգամանքներն ու դրա ազդեցությունը հայկական պետականության վրա։
3. Գնահատի՛ր 1918–1920 թթ. պետականաշինական փորձը՝ որպես հետագա անկախության գաղափարական և քաղաքական հիմք։

1. .Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագիր 1918 թ. մարտի 3

• Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև։
• Ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում Կովկասից։
• Կարսը, Արդահանը և Բաթումը վերադարձվում էին Օսմանյան կայսրությանը։

2.Բաթումի պայմանագիր (1918 թ. հունիսի 4)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Օսմանյան կայսրության միջև։

• Հայաստանը ճանաչվում էր որպես անկախ պետություն,
• Սակայն տարածքը կրճատվում էր մինչև շուրջ 12 հազ. քառ. կմ,
• Օսմանյան կայսրությունը ստանում էր լայն ռազմական և տնտեսական արտոնություններ։

3.Մուդրոսի զինադադար1918 թ. հոկտեմբերի 30

• Կնքվեց Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև։
• Օսմանյան զորքերը դուրս էին բերվում Անդրկովկասից։
• Ստեղծեց նոր քաղաքական իրավիճակ տարածաշրջանում։

 

 4. Սևրի պայմանագիր (1920 թ. օգոստոսի 10)

Կնքվեց Անտանտի պետությունների և Օսմանյան կայսրության միջև։

• Նախատեսում էր «Միացյալ և Անկախ Հայաստան» ստեղծում,
• Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին պետք է միացվեին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգները,
• Սակայն պայմանագիրը գործնականում չիրականացվեց։

 

 5. Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր (1920 թ. դեկտեմբերի 2)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

• Հայաստանը հրաժարվում էր Սևրի պայմանագրից,
• Զրկվում էր զգալի տարածքներից,
• Սահմանափակվում էր հայկական բանակը։

 

6. Մոսկվայի պայմանագիր (1921 թ. մարտի 16)

Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

• Նախանշվեց հայ-թուրքական սահմանը,
• Կարսը և Սուրմալուն անցան Թուրքիային,
• Նախատեսվեց Նախիջևանի ինքնավարություն Ադրբեջանի կազմում։

 

 

 5. Կարսի պայմանագիր (1921 թ. հոկտեմբերի 13)

Կնքվեց Թուրքիայի և խորհրդային հանրապետությունների (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան) միջև։

• Վերահաստատեց Մոսկվայի պայմանագրի սահմանները,
• Վերջնականորեն ամրագրեց հայ-թուրքական սահմանը։

Հայկական հարցը Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովներում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայկական հարց: Խնդիրը հայ ժողովրդի ազատագրման և հայկական պետականության վերականգնման մասին։
Փարիզի վեհաժողով (1919-1920): Առաջին աշխարհամարտից հետո հաղթող տերությունների համաժողովը, որտեղ քննարկվեց նաև հայկական հարցը։
Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովներ: Հաջորդական համաժողովներ, որոնք փորձեցին կարգավորել Թուրքիայի հետ հարաբերությունները և որոնցում հայկական պահանջները մերժվեցին։
Վ. Ուիլսոն: ԱՄՆ նախագահ, ով հատակագծեց հայկական պետության սահմանները (Ուիլսոնյան Հայաստան)։
Ու. Հարդինգ: ԱՄՆ նախագահ, ով հրաժարվեց իրականացնել Ուիլսոնյան ծրագրերը։
Ազգային օջախ: Դիվանագիտական եզրույթ, որը 1920-ականներին օգտագործվում էր հայկական պետականության փոխարեն՝ ավելի թույլ ձևակերպմամբ։
Պ. Նուբար: Պողոս Նուբար փաշա, Հայկական ազգային պատվիրակության ղեկավար։
Ա. Ահարոնյան: Ավետիս Ահարոնյան, Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության ղեկավար։
Ազգային պատվիրակություն: Արևմտահայերի շահերը ներկայացնող մարմինը Փարիզում։
ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչու՞ հրավիրվեցին և ի՞նչ ընթացք ունեցան Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովերը:
Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովները հրավիրվեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքում և Թուրքիայում հետպատերազմյան կարգավորումները քննարկելու համար:
բ. Բացատրի՛ր: Ինչու՞ Սևրի պայմանագրով նախատեսված Հայաստանի ստեղծման հարցը վերածվեց հայերին Ազգային օջախ տրամադրելու խնդրի:
Սևրի պայմանագրով նախատեսված Հայաստանի ստեղծման հարցը վերածվեց հայերին Ազգային օջախ տրամադրելու խնդրի, քանի որ Թուրքիայի ազգայնականները ռազմական հաղթանակ տարան և տերությունները հրաժարվեցին Սևրի պայմանագրի պայմաններից։
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչու՞ և ինչպե՞ս պատերազմում պարտված
Թուրքիան կարողացավ հաղթանակած դուրս գալ Լոզանի խորհրդաժողովից:
Պատերազմում պարտված Թուրքիան կարողացավ հաղթանակած դուրս գալ Լոզանի խորհրդաժողովից, քանի որ կարողացավ ռազմական հաջողություններ գրանցել պատերազմից հետո և օգտագործել տերությունների միջև առկա հակասությունները։

Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն
ունեցավ Լոզանի խորհրդաժողովը Հայկական
հարցի և հայ գաղթականների սփյուռքայնացման գործում:
Լոզանի խորհրդաժողովը վճռորոշ բացասական ազդեցություն ունեցավ Հայկական հարցի վրա՝ վերջնականապես օրինականացնելով Արևմտյան Հայաստանի կորուստը և նպաստելով հայ գաղթականների սփյուռքայնացմանը։
Գնահատի՛ր։ Ինչու՞ և ի՞նչ դիրքորոշում էին որդեգրել խորհրդաժողովների մասնակից տերությունները Հայկական հարցում:
Խորհրդաժողովների մասնակից տերությունները Հայկական հարցում որդեգրել էին ցինիկ և իրենց շահերից բխող դիրքորոշում՝ աստիճանաբար հրաժարվելով հայերին պետականություն տրամադրելու գաղափարից։

Առաջադրանք 1

Խորհրդային Հայաստանը«սոցիալիստական կարգերի» հաստատման ճանապարհին

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Նոր տնտեսական քաղաքականություն • Վ. Լենին• Ի. Ստալին• սոցիալիստական հասարակություն
• Արդյունաբերացում (Ինդուստրացում) • կուլակ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս իրականացվեցին նէպը,
արդյունաբերացումը և գյուղատնտեսության կոլեկտիվացումը: Ի՞նչ հիմական ուղղություններով արդյունաբերացվեց Հայաստանը:

ՆԷՊ-ը թույլ տվեց տնտեսության որոշ ազատություն, արդյունաբերացումը կենտրոնացավ էներգետիկայի, մեքենաշինության, քիմիայի վրա։ Հայաստանում զարգացան էներգետիկ կայաններ, քիմիական արդյունաբերություն, հանքարդյունաբերություն։

բ. Բացատրի՛ր: Ի՞նչ գաղափարաքաղաքական հիմքերով էին պայմանավորված նէպի, ապա արդյունաբերացման ու կոլեկտիվացման քաղաքականությունը: Ի՞նչ պատճառահետևանքային կապեր
կառանձնացնես:

ՆԷՊ-ը պայմանավորված էր պատերազմից հետո տնտեսությունը վերականգնելու անհրաժեշտությամբ։ Արդյունաբերացումը և կոլեկտիվացումը՝ սոցիալիստական գաղափարախոսությամբ, նպատակ ունեին ստեղծել պլանային տնտեսություն։

գ. Վերլուծի՛ր: Ի՞նչ դրական և բացասական հետևանքներ ունեցավ արդյունաբերացումը հայերի ու Հայաստանի համար: Արդյոք քիմիական արդյունաբերության զարգացմամբ աշխատատեղերի ավելացումը Հայաստանի ու հայերի կենսական շահերի
տեսանկյունից արդարացվա՞ծ էր: Արդյոք Հայաստանի ջրային ռեսուրսների անխնա օգտագործումը բխո՞ւմ էր մեր երկրի ապագայի շահերից:

ՆԷՊ-ը պայմանավորված էր պատերազմից հետո տնտեսությունը վերականգնելու անհրաժեշտությամբ։ Արդյունաբերացումը և կոլեկտիվացումը՝ սոցիալիստական գաղափարախոսությամբ, նպատակ ունեին ստեղծել պլանային տնտեսություն։

Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ կոլեկտիվացումը գյուղատնտեսության վրա:

Կոլեկտիվացումը գյուղատնտեսության մեջ բերեց արտադրողականության անկում, սով, գյուղացիների դժգոհություն։

2. Ընդհանրացո՛ւ: Արդյոք արդյունաբերական ձեռնարկությունների քանակի ավելացումը բավարար
պայմա՞ն է զարգացած տնտեսություն ունենալու
հարցում: Ի՞նչ ազդեցություն ունեն տեխնոլոգիաները մրցունակ արտադրանք շուկա հանելու գործում:

Արդյունաբերական ձեռնարկությունների քանակը բավարար չէ՝ պետք են նաև տեխնոլոգիաներ և մրցունակ արտադրանք։

3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞վ է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ հարևան Թուրքիան և Պարսկաստանը
մինչև առաջին աշխարհամարտը ունեին ավելի թույլ
զարգացած արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն, իսկ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո նրանք զարգացման ավելի բարձր աստիճանի
վրա են գտնվում: Ինչու՞ ենք մենք անհանգստանում
թուրքական գյուղատնտեսական ապրանքների,
տեքստիլ և այլ արտադրանքի՝ Հայաստանում լայնորեն տարածվելուց:

Թուրքիան և Պարսկաստանը մինչև Ա. աշխարհամարտը թույլ զարգացած էին, բայց ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ազատ շուկան և ներդրումները նրանց բերեցին առաջընթաց։ Մենք անհանգստանում ենք, քանի որ նրանց արտադրանքը մրցունակ է և հեշտությամբ ներթափանցում է մեր շուկա

<Նյութերի դասակարգումը, բանաձևերի կազմումը  անվանումը, հաշվարկներ բանաձևերով 

3,02,26

(ֆիզիկական քիմիական ֆիզոիոլոգիական) որն է կոչվում երևույթ? ֆիզիկական երևույթներ, քիմիական երևույթ Al Mg Zinc Co2 FE բոլոր մետաղները ձիք են որոմք գույն ունեն մենակ կարմիր պղինձ ոսկի պարզ նյութ O H2 P CI2 F2 I2 S8 C P4 և այլն։ բարդ NaOH HCI NHCO2 Na2CO3

N2=79

O2=20

CO2=0.04

Ազնիվ գազեր=He Ne A2 K2 X2 Rm

Առաջադրանք  1․ Բնութագրեք  Ձեր դասակարգած նյութերի ֆիզիկական և քիմիական  հատկությունները

Ֆիզիկական հատկություններ՝ գույն, հոտ, կարծրություն, խտություն, հալման ջերմաստիճան, հաղորդունակություն։

Քիմիական հատկություններ՝ այրելիություն, ժանգոտում, ռեակցիա այլ նյութերի հետ, քիմիական կայունություն։

Առաջադրանք  2․ Կատարեք հաշվարկներ` ա)  Որոշեք նյութերի հարաբերական   մոլեկուլային զանգվածներ`Mr 

Mr(H₂O)=18, Mr(NaCl)=58,5, Mr(CH₄)=16, Mr(C₂H₆)=30

բ)  Ընտրեք երկուական բարդ նյութ (2 հատ անօրգանական, 2 հատ օրգանական) և կատարեք հաշվարկ՝ որոշեք տարրերի զանգվածային հարաբերությունները, զանգվածային բաժինները (%) և մոլային բաժինները(%) այդ նյութերում:
H₂O (անօրգանական)
զանգվածային հարաբերություն H:O = 1:8
զանգվածային բաժիններ՝ H=11,1%, O=88,9%
մոլային բաժիններ՝ H=66,7%, O=33,3%

NaCl (անօրգանական)
զանգվածային հարաբերություն Na:Cl = 23:35,5
զանգվածային բաժիններ՝ Na=39,3%, Cl=60,7%
մոլային բաժիններ՝ Na=50%, Cl=50%

CH₄ (օրգանական)
զանգվածային հարաբերություն C:H = 3:1
զանգվածային բաժիններ՝ C=75%, H=25%
մոլային բաժիններ՝ C=20%, H=80%

C₂H₆ (օրգանական)
զանգվածային հարաբերություն C:H = 4:1
զանգվածային բաժիններ՝ C=80%, H=20%
մոլային բաժիններ՝ C=25%, H=75%

Հարցերի պատասխանները

1. Ինչպե՞ս է որոշվում չինական Նոր տարվա ամսաթիվը:

• Չինական Նոր տարվա ամսաթիվը որոշվում է լուսնային օրացույցով և սկսվում է լուսնի նոր շրջանով։

2. Ե՞րբ են սկսվում տոնակատարությունները:

• Տոնակատարությունները սկսվում են հունվարի 21-ից փետրվարի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ լուսնի նոր շրջանի օրով։

3. Ինչու՞ են ընտանիքները հրավառություն վառում:

• Նրանք հրավառություն են վառում՝ բարեգործ Աստծո ուշադրությունը գրավելու և չար ոգիներին վախեցնելու համար։

4. «Տարբեր» բառի հոմանիշը:

• Անկախ, տարբերակվող, ոչ նման։

1. Mr Jones watches films.
   .films are watched by mr jones
2. The people speak English.
   . English is spoken by the people
3. He reads comics.
   .comics are read by him
4. We play volleyball.
   . volleyball is played by us
5. They sing the song.
   . the song is sung by them
6. I take photos.
   . Photos are taken by me
7. She does the housework.
   .the housework is done by her
8. The policemen help the children.
   .the children are helped by policemen
9. He writes poems.
   .poems are written by him
10. Mother waters the flowers.

Mother waters the flowers

1.Քննարկիր  պատմվածքը:

Պատմվածքում ներկայացված է միայնակ Պողոսի կյանքը, ով ոչ մեկ չունի, բացի մի կատվից, ով անընդհատ ուտում է Պողոսի ուտելիքը և միաժամանակ հասկանալով, որ այդ խեղճ մարդը ոչ մեկին չունենալով իրեն դրսում չի թողնի։ 
2.Ինչու է վերնագրված  «Բարեկամներ»: Համոզի՞չ է վերնագիրը;

Այո, որովհետև Պողոսը մնացել էր միայնակ ու իր միակը բարեկամը այդ կատուն էր։
3.Դո՛ւրս գրիր այն արտահայտությունները, որոնք քեզ կօգնեն նկարագրելու Պողոսին:

Ծեր ամուրի Պողոսի ուսերին ու գլխին, որ վերարկուի օձիքն ականջներին քաշած պաշտոնատեղից դառնում է տուն։

Ծեր Պողոսն այսպես է. նա միշտ տանն է ընթրում և միշտ շուտ է տուն դառնում։ Նա այն ամուրիներից չէ, որոնք սրճարանում մնում են մինչև գիշերվա 1-2-ը, սիրում են դերասանուհիներ, խոհարարուհիներ, պես-պես փողկապներ և մյատնի կանֆետ։ Ո՛չ… Պողոսն այդպիսի բան չգիտի, նա շատ համեստ է իր կենցաղավարության և ձգտումների մեջ, քնում է երեկոյան ժամը իննին, զարթնում է վեցին, երբ Թիֆլիսի գործարանների սուլիչը աշխատանքի է կոչում բանվորներին. խմում է թեյ, ճաշին ուտում է մի տեսակ կերակուր, իսկ երեկոյան ինչ կպատահի… Առաջ նա սիրում էր մորը, իսկ հիմա, նրա մահից հետո, իր վիշտն և ուրախությունը բաժանում է մոր թողած կատվի հետ… Այսպես է ծեր Պողոսը։ Բայց նա ունի և իր հոգսը — չլինի՜ թե մի հիմար բան պատահի և հանկարծ գործից հեռացնեն իրեն, կամ տանտերը սենյակի քրեհն ավելացնի… Պետք է զգո՜ւյշ լինել…

նա ինքն իրեն, և գտնում է, որ իր արածը այնքան էլ լավ բան չէ. կատվին թողել է դուրսը մլավելով, հարևանները կիմանան, այդ էլ մի ամոթ… 

4.Բնութագրիր  Պողոսին՝ ուշադրություն դարձնելով սովորույթներին, բնավորությանը:

Պողոսը ծեր և ամուրի մի մարդ էր, ով գործակատար էր աշխատում հագուստեղենի խանութում և շատ էր վախենում, որ իրեն կհեռացնեն աշխատանքից ու կբարձրացնեն տան վարձը։Նա ապրում էր մենակ, չուներ ընտանիք։Նա շատ պարտաճանաչ մարդ էր ու ուրիշների նման չէր զվարճանում սրճարաններում, այսինքն նա նաև պարկեշտ մարդ էր։
5.Ինքդ փորձիր վերնագրել պատմվածքը

1. 1877-1878թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմը սկսվեց Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև, որի հիմնական պատճառը Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող ազգային շարժումների և Բալկաններում օսմանյան ազդեցության կրճատումն էր: Ռուսական բանակը ներխուժեց Բալկաններ և Կովկաս, ազատագրելով Բուլղարիան և այլ երկրներ: Պատերազմի ավարտին 1878թ.-ին ստորագրվեց Սան Սթեֆանոյի պայմանագիր, որով Օսմանյան կայսրությունը պարտավորվեց ճանաչել Բուլղարիայի անկախությունը և զիջումներ անել Ռուսաստանի օգտին: Այնուհետև, Բեռլինի կոնգրեսը վերանայեց պայմանագիրը, ինչի արդյունքում որոշ սահմանափակումներ մտցվեցին Բուլղարիայի վրա: Պատերազմը նպաստեց Բալկաններում անկախ պետությունների առաջացմանը և Օսմանյան կայսրության անկման գործընթացին:

2. Հայկական հարցը Սան-Ստեֆանոյի պայմանագրում և Բեռլինի կոնգրեսում ներկայացնում է այդ ժամանակվա միջազգային քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկը՝ կապված Օսմանյան կայսրության ներսում գտնվող հայերի իրավազորության ու պաշտպանության խնդիրների հետ: