1. Ի՞նչ է բջիջը։

Տարրական կառուցվածքային միավորը, որից կազմված են բոլոր օրգանիզմները կոչվում է բջիջ:

  1. Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։

Բոլոր տիպի կենդանի օրգանիզմների բջիջները կազմված են անկենդան բնության մեջ հանդիպող քիմիական տարրերից. գերակշռում են ածխածինը (C), ջրածինը (H), թթվածինը (O), ազոտը (N):

  1. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։
  1. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։

սահմանազատում է բջջին շրջակայից,
տալիս նրան որոշակի ձև,պաշտպանում միջավայրի ազդեցությունից,
ապահովում շրջակայի հետ նյութերի փոխանակումը:

  1. Ի՞նչ է հյուսվածքը։

Բջիջների այն խումբը,որոնք ունեն նույն ձևը, կառուցվածքը, ծագումը, կատարում են նույն ֆունկցիան և միմյանց հետ միացած են միջբջջային նյութով կոչվում են հյուսվածք:Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:

  1. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։

 Բուսական հյուսվածքները լինում են՝
գոյացնող
ծածկող
հիմնական
փոխադրող
մեխանիկական

  1. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։

Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:

  1. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր։

Մեխանիկական հյուսվածքը ամրություն է տալիս բույսի օրգաններին: Այս հյուսվածքի բջիջներն ունեն երկարավուն տեսք և ամուր բջջապատ:

  1. Որո՞նք են վեգետատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթներ են կատարում:
  • ցողունը ,տերև,արմատը ապահովում է բույսի գոյությունը` աճը, զարգացումը, սնուցումը, պաշտպանությունը, նյութափոխանակությունը:
  1. Որո՞նք են գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթներ են կատարում:
  • ծաղիկը,պտուղը,սերմը ապահովում է բույսի սեռական բազմացումը` սեռական բջիջների միաձուլումը, պտուղների առաջացումը, սերմերի տարածումը:
  1. Որո՞նք են արմատի գործառույթները:
  • Արմատն ունի կարևոր գործառույթներ`արմատը բույսը ամրացնում է հողին,բարմատով բույսը հողից կլանում է ջուր և նրանում լուծված նյութեր,գարմատի միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:
  1. Արմատի ի՞նչ ձևափոխություններ գիտեք:

Առանցքային, Փնջաձև

  1. Ի՞նչ է ընձյուը:Ո՞րն է ընձյուղի գլխավոր գործառույթը:

Ցողունը իր վրա դասավորված տերևներով և բողբոջներով կոչվում է ընձյուղ:Ընձյուղի միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:

  1. Ի՞նչ գործառույթներ է կատարում ցողունը:

Ցողունը հիմնականում կատարում է հենարանի դեր ընձյուղի մյուս մասերի համար:

  1. Ի՞նչ նշանակությւն ունեն տերևները:

Տերևը կատարում է ջրի գոլորշիացում և կարգավորում ջրի քանակը: Տերևներով հնարավոր է բազմացում:

  1. Սննդառության ի՞նչ եղանակներ են ձեզ հայտնի:

Ըստ սննդառության եղանակի կենդանի օրգանիզմները բաժանվում են երեք խմբի.

  • ավտոտրոֆներ— էներգիա են ստանում արևից:
  • հետերոտրոֆներ — էներգիա են ստանում օրգանական նյութերի քայքայումից:
  • միքսոտրոֆներ — էներգիա կարող են ստանալ և արևից և օրգանական նյութերից:
  1. Ինչպե՞ս են սնվում բույսերը:

Բույսը արմատներով հողից կլանում է ջուր, իսկ տերևներով` օդից ածխաթթու գազ: Այդ անօրգանական նյութերից լույսի ազդեցությամբ, կանաչ քլորոֆիլի մասնակցությամբ բույսը պատրաստում է օրգանական նյութ` շաքար: Ֆոտոսինթեզի մնացորդ է թթվածինը, որը տերևներով հարստացնում է օդը:

  1. Ո՞ր բույսերն են սնվում կենդանիներով և ի՞նչու:

Որոշ բույսեր հանդիսանում են գիշատիչներ: Նրանք ունեն հատուկ «թակարդներ», որոնցով որսում են միջատների և սնվում նրանց օրգանական նյութերով: Դրանք միջատակեր բույսերն են:

Օրինակ` ռաֆլեզիան, վեներայի ճանճորսը, ցողիկը, ցնցղենին:

  1. Ի՞նչ է հետերոտրոֆ օրգանիզմներ գիտեք:Բերե՛ք օրինակներ:

Հետերոտրոֆ սննդառության հիմնական ձևը պատրաստի սննդի որոնումն ու կլանումն է:
Հետերոտրոֆները օգտվում են ֆոտոսինթեզի պատրաստի արդյունքներից` թթվածնից և շաքարից ու դրա վերափոխումներից: Հետերոտրոֆ են բոլոր սնկերը և կենդանիները:

  1. Ի՞նչ է շնչառությունը:

Այն գազափոխանակությունը, երբ օրգանիզմը օդից կլանում է թթվածին և անջատում ածխաթթու գազ կոչվում է շնչառություն:

  1. Շնչառական ի՞նչ օրգաններ գիտեք:

Բույսերը շնչում են տերևի ստորին մակերեսին հատուկ բջիջներով, որոնք կոչվում են հերձանցքներ:Ջրային կենդանիների շնչառության օրգանն է` խռիկները:
Ցամաքային կենդանիների շնչառության օրգանն է` թոքերը:
Միջատների շնչառության օրգանն է` շնչառական խողովակները՝ տրախեաները:
Կենդանիների շնչառության օրգան կարող է լինել նաև մաշկը: Գորտի գազափոխանակության գրեթե կեսն ապահովում է մաշկը:

  1. Ի՞նչ է բջիջը։

Տարրական կառուցվածքային միավորը, որից կազմված են բոլոր օրգանիզմները կոչվում է բջիջ:

  1. Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։

Բոլոր տիպի կենդանի օրգանիզմների բջիջները կազմված են անկենդան բնության մեջ հանդիպող քիմիական տարրերից. գերակշռում են ածխածինը (C), ջրածինը (H), թթվածինը (O), ազոտը (N):

  1. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։
  1. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։

սահմանազատում է բջջին շրջակայից,
տալիս նրան որոշակի ձև,պաշտպանում միջավայրի ազդեցությունից,
ապահովում շրջակայի հետ նյութերի փոխանակումը:

  1. Ի՞նչ է հյուսվածքը։

Բջիջների այն խումբը,որոնք ունեն նույն ձևը, կառուցվածքը, ծագումը, կատարում են նույն ֆունկցիան և միմյանց հետ միացած են միջբջջային նյութով կոչվում են հյուսվածք:Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:

  1. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։

Բուսական հյուսվածքները լինում են՝
գոյացնող
ծածկող
հիմնական
փոխադրող
մեխանիկական

  1. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։

Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:

  1. Ե՞րբ է լույսը բեկվում:

Լույսի ճառագայթի ուղղության փոփոխությունը մի միջավայրից մյուսին անցնելիս, կոչվում է լույսի բեկում:

  1. Ի՞նչ է ոսպնյակը:

Գնդային մակերևույթներով սահմանափակված ապակենման մարմինները կոչվում են ոսպնյակներ:

  1. Ո՞ր կետն է կոչվում ոսպնյակի կիզակետ:

Երբ լույսի զուգահեռ ճառագայթներն ընկնում են հավաքող ոսպնյակի վրա, դրանից անցնելուց հետո հավաքվում են մի կետում: Այդ կետը կոչվում է ոսպնյակի կիզակետ։

  1. Նշի՛ր հայելիների տեսակները

Հայելիները լինում են հարթ, ուռուցիկ և գոգավոր։

  1. Որո՞նք են վեգետատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթներ են կատարում:

ցողունը ,տերև,արմատը ապահովում է բույսի գոյությունը` աճը, զարգացումը, սնուցումը, պաշտպանությունը, նյութափոխանակությունը:

  1. Որո՞նք են գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթներ են կատարում:

ծաղիկը,պտուղը,սերմը ապահովում է բույսի սեռական բազմացումը` սեռական բջիջների միաձուլումը, պտուղների առաջացումը, սերմերի տարածումը:

  1. Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

Արմատն ունի կարևոր գործառույթներ`արմատը բույսը ամրացնում է հողին,բարմատով բույսը հողից կլանում է ջուր և նրանում լուծված նյութեր,գարմատի միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:

  1. Արմատի ի՞նչ ձևափոխություններ գիտեք:

Առանցքային, Փնջաձև

  1. Ի՞նչ է ընձյուը:Ո՞րն է ընձյուղի գլխավոր գործառույթը:

Ցողունը իր վրա դասավորված տերևներով և բողբոջներով կոչվում է ընձյուղ:Ընձյուղի միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:

  1. Ի՞նչ գործառույթներ է կատարում ցողունը:

Ցողունը հիմնականում կատարում է հենարանի դեր ընձյուղի մյուս մասերի համար:

  1. Ի՞նչ նշանակությւն ունեն տերևները:

Տերևը կատարում է ջրի գոլորշիացում և կարգավորում ջրի քանակը: Տերևներով հնարավոր է բազմացում

  1. Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերը:

Կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերն են ջուրը, օդը, ցամաքը, հողը, այլ կենդանի օրգանիզմները։

  1. Ո՞րն է կոչվում օրգանիզմի բնակության վայր:

Օրգանիզմի բնակության վայրը կոչվում է կենսամիջավայր։

  1. Ի՞նչ խմբերի են բաժանվում էկոլոգիական գործոնները:

1. անկենդան գործոններ

2. կենսական գործոններ

3. մարդածին գործոններ

  1. Էկոլոգիական ի՞նչ գործոններ գիտեք:

Դրանցից են` լույսը, ջերմաստիճանը, ջուրը կամ խոնավությունը, քամին, հողի աղային կազմը և այլն:

  1. Ի՞նչ նշանակություն ունի լույսը կենդանի օրգանիզմների համար:

Արեգակի լույսը երկրագնդի վրա էներգիայի առաջնային և անսպառ աղբյուր է: Այն կյանքի գոյության գլխավոր պայմաններից է:

  1. Ի՞նչ կլինի, եթե գիշատչ կենդանիները վերանան Երկրի երեսից:

Դրանով կարգավորվում է բուսակեր օրգանիզմների թվաքանակը:

  1. Ինչու՞ ցամաքւմ ապրող կենդանիները չեն կարող ապրել ջրում:

Որովհետև ցամաքի կենդանիները ունեն թոքեր և ոչ թե խռիկներ։

  1. Ի՞նչ բնական համակեցություններ գիտեք:

Բնական — բնության կողմից հավասարակշռված համակեցություններ:
Արհեստական — մարդու կողմից կառավարվող համակեցություններ` այգի, դաշտ, ֆերմա, ջերմոց, ձկնաբուծարան և այլն:

  1. Թվե՛ք էկոհամակարգի երեք հիմնակա բաղադրիչները:

Երկրային էկոհամակարգեր, Խառը էկոհամակարգեր, Մարդաբանական էկոհամակարգեր

Ամփոփում

  1. Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ:

կիտրոնաթթու, խնձորաթթու, կաթնաթթու, քացախաթթու։

  1. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները:

Թթուները կազմված են ջրացնից (H) և թթվային մնացորդներից։

  1. Ջերմաչափների ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

Ջերմաչափները լինում են հեղուկային, մեխանիկական, էլեկտրոնային, գազային, օպտիկական :

  1. Ի՞նչպես պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից։

Սնդիկի սյունը սկզբնական վիճակին վերադարձնելու համար անհրաժեշտ է ջերմաչափը թափահարել հետո նոր դնել:

  1. Ո՞ր մարմին է կոչվում հաստատուն մագնիս:

Այն մարմինները, որոնք երկար ժամանակ պահպանում են իրենց մագնիսական հատկությունները, կոչվում են հաստատուն մագնիսներ կամ պարզապես մագնիսներ:

  1. Մագնիսի ո՞ր մասերն են անվանում բևեռներ:

Մագնիսի այն մասերը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն առավել ուժեղ է, անվանում են մագնիսական բևեռներ։

  1. Ի՞նչ է կողմնացույցը, և ինչո՞վ է պայմանավորված նրա աշխատանքը:

Տեղանքում կողմնորոշվելու համար է օգտագործվում կողմնացույցը։ 

Կողմնացույցի աշխատանքը պայմանավորված է նրանով, որ Երկիրը նույնպես մագնիս է՝ իր մագնիսական բևեռներով և մագնիսական դաշտով։ Կողմնացույցի սլաքի հյուսիսային բևեռը ձգվում է Երկրի մագնիսական հարավային բևեռի կողմից՝ որպես տարանուն բևեռներ և ուղղվում դեպի այն։ Նույն պատճառով կողմնացույցի սլաքի հարավային բևեռը ուղղվում է Երկրի մագնիսական հյուսիսային բևեռի կողմը։

  1. Ի՞նչ է բջիջը։

Տարրական կառուցվածքային միավորը, որից կազմված են բոլոր օրգանիզմները կոչվում է բջիջ:

  1. Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

Արմատն ունի կարևոր գործառույթներ`արմատը բույսը ամրացնում է հողին,բարմատով բույսը հողից կլանում է ջուր և նրանում լուծված նյութեր,գարմատի միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:

  1. Ի՞նչ է շնչառությունը:

Այն գազափոխանակությունը, երբ օրգանիզմը օդից կլանում է թթվածին և անջատում ածխաթթու գազ կոչվում է շնչառություն:

  1. Շնչառական ի՞նչ օրգաններ գիտեք:

Բույսերը շնչում են տերևի ստորին մակերեսին հատուկ բջիջներով, որոնք կոչվում են հերձանցքներ:Ջրային կենդանիների շնչառության օրգանն է` խռիկները:
Ցամաքային կենդանիների շնչառության օրգանն է` թոքերը:
Միջատների շնչառության օրգանն է` շնչառական խողովակները՝ տրախեաները:
Կենդանիների շնչառության օրգան կարող է լինել նաև մաշկը: Գորտի գազափոխանակության գրեթե կեսն ապահովում է մաշկը:

  1. Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերը:

Կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերն են ջուրը, օդը, ցամաքը, հողը, այլ կենդանի օրգանիզմներ

  1. Ո՞րն է կոչվում օրգանիզմի բնակության վայր:

Օրգանիզմի բնակության վայրը կոչվում է կենսամիջավայր։

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

4:6=8:12

15:18 = 5:6

3 3/10 : 2 1/5 = 80 : 120

5 1/2 : 7 7/32 = 8 3/4 : 6 2/3

15/26 : 1/5 = 3/7 : 26/7

3 18/25 : 62 = 21 1/4 : 40:51

ա․ x:4 = 3:5

x = (3×4):5=12/5=2 2/5

բ․ 6:7=x:10

x = (10×6)/7=60/7= 8 4/7

գ․ 19:3 = y:18

y = (19×18)/3 = 342/3=114

դ․ 25:24 = x:12

x=(25×12) /24=300/24 = 12 2/24

ե․ 2:b = 7 :5

b=(2×5)/7=10/7=1 3/7

զ․ 14:8 = 7: b

b = (8×7)/14 = 56/14= 4

է․ 67/2 = a/200

a = (67×200)/2=13400/2=6700

ը․ 72/y = 38/65

y = (72×65)/38=4680/38

3 1/5 = 16/5 = 3, 2

19520:3,2 = 6100

1 1/2 = 3/2 = 1,5

6100×1,5=9150

9150 դրամ

181

12500:20 = 625

140×100:35=400

770×100:110=700

7/25 x 100 : 7/10=40

Պատմություն բարի մարդու մասին

Տուն գնալու ճանապարին ես տեսա մի մարդու, որը նվագում էր կիթառ , ես քցեցի նրան 500դրամ և գնացի տուն։ Ճանապարին ես մտա մի խանութ և տեսա այդ նույն կիթաառահարին, նա իր համար ջուր էր առնում, հետո նոր ես գնացի տուն։Երբ ես հասա տուն, նկատեցի, որ տան բանալիները ինձ մոտ չէին։ Ես նստեցի մեքենան և գնացի հետ։ Այնտեղը, որտեղ ես փնտրում էի բանալին, նույն վայրն էր, որտեղ տեսել էի մուրացկան կիթառահարին։ Շատ փնտրեցի, սակայն ոչ մի կերպ չէի կարողանում գտնել բանալին։ Հանկարծ հայտնվեց կիթառահար անծանոթը և օգնեց ինձ գտնել բանալիներս և ասաց․

-Կյանքում ամեն ինչ փոխադարձ է, դու ինձ օգնեցիր, ես էլ հիմա քեզ եմ օգնում, բարեկամս։

Տասնորդական կոտորակի կլորացումը

Թիվը              256,7235        897,6954      398,0079         105,3628
Մինչ հարյուրյակները – 300    900            400                  100
Մինչ տասնյակները – 260       900            400                  110
Մինչ միավորները – 257          898            398                  105
Մինչ տասնորդականները –256,7      897,7       398,1              105,4
Մինչ հարյուրերորդականները – 256,72     897,70      398,00      105,36
Մինչ հազարերորոդականները – 256,724   897,700    398,008       105,363

0,377+3,409-2,1006=1,6851=1,69

12,4589-6,27+1,395=7,5839

4,5+0,3796+1,225=6,0446=6,1

0,1-0,01-0,001=0,009=0,09

0,1x(81,34 + 6,73)=8,801=8,8

5,6x(7,4-3,9)=1,960=19,6

(3,4+2,01)x1,2=6,492=6,5

(9,4-8,7)x1,4=0,98=1

(8,5+6,12)x2,3=33,636=33,6

(12,1-5,73)x0,1=0,6